Bijna 12 miljoen inwoners telt België, waarvan 36% een migratieachtergrond heeft. Dat zijn zo’n 4,3 miljoen mensen. Bovendien is 14% van hen niet-Belg. Deze groep speelt een cruciale rol in onze samenleving én economie.
In 2024 werd vanuit België 10,11 miljard dollar aan remittances (persoonlijke geldtransfers naar het buitenland) verstuurd. Inclusie en digitale veiligheid zijn dus niet alleen sociale maar ook economische prioriteiten.
Digitale kwetsbaarheid vraagt om gesegmenteerde aanpak
Volgens de Barometer Digitale Inclusie van de Koning Boudewijnstichting is 40% van de Belgen tussen 16 en 74 jaar digitaal kwetsbaar. Hoe zich dat concreet uit? 5% heeft geen internettoegang en 35% heeft zwakke digitale vaardigheden. Digitale kwetsbaarheid hangt sterk samen met inkomen, opleiding en leeftijd. 2/3 van de digitaal kwetsbaren behoort tot kortgeschoolden en lage inkomensgroepen.
Voor mensen met een migratieachtergrond (diaspora-gemeenschappen) kunnen daar extra uitdagingen bij komen zoals taalbarrières, kleinere sociale netwerken, beperktere scholing in ICT en een dringende noodzaak om werk te vinden. De digitale sfeer kan vaak ook polariserend en discriminerend aanvoelen voor diasporaleden, waardoor ze minder gebruikmaken van digitale tools. Ook dat draagt mogelijk bij aan minder bewustzijn over online kwetsbaarheid.
Heel wat migranten en diaspora-leden zijn aangewezen op digitale tools om de banden met familie en vrienden in het land van origine te onderhouden. Het sturen van geld (‘remittances’) maakt vaak ook onderdeel uit van de relatie met het land van herkomst. Wanneer je beroep doet op financiële dienstverleners, zoals banken of een Western Union, kijk je aan tegen hoge transactiekosten. Daarom zoeken mensen met internationale roots andere manieren om remittances te versturen, waaronder ook onveilige kanalen die lagere marges of kosten beloven.
Online fraude: een groeiend risico
Cybercriminaliteit profiteert van deze kwetsbaarheid. In België werd in één jaar tijd 49 miljoen euro gestolen via phishing en 14,6 miljoen euro ging in rook op via investeringsfraude. Wereldwijd gaat het om astronomische bedragen: zo werd de afgelopen 12 maanden 442 miljard dollar buitgemaakt door online fraude.
Door samen te werken met betrouwbare NGO’s en diasporaorganisaties en hen neutrale, toegankelijke informatie te bieden, helpen we mensen zich online veiliger en zelfzekerder te voelen.
Wat maakt diaspora-gemeenschappen extra kwetsbaar?
Mensen met een migratieachtergrond hebben een verhoogde kwetsbaarheid als het aankomt op online scams. Het risico op online fraude wordt vergroot door:
- Onvoldoende aangeleerde digitale vaardigheden.
Dat is vaak het gevolg van beperkte scholing en beperkte toegang tot ICT-opleidingen en zorgt natuurlijk voor digitale kwetsbaarheid. - Gebrek aan herkenbaarheid in klassieke sensibiliseringscampagnes.
Klassieke campagnes die waarschuwen voor scams bereiken nauwelijks migranten en diaspora-leden, omdat ze stigmatiserend kunnen zijn of niet inclusief ontworpen zijn. De boodschap is te abstract, niet goed begrijpbaar of niet aangepast aan de realiteit van deze groep mensen. ItsMe-fraude of Bpost-phising sluit bijvoorbeeld minder aan op hun ervaringen. Daardoor herkennen ze zich niet in de campagnes. - Verkeerde targeting en verspreiding van sensibiliserende boodschappen.
Kanalen waarlangs campagnes verspreid worden, zijn niet noodzakelijk diegene die migranten en diaspora gebruiken. Mond-tot-mondcommunicatie, gemeenschapsevents en informele kanalen hebben vaker een betere succes ratio. - Verschillen in digitale noden.
Digitale noden zijn verschillend van groep tot groep en van individu tot individu. We zien bijvoorbeeld dat diaspora en migranten gebruikmaken van remittance-kanalen en handelsfora. Werkzoekenden zullen zo ook vaker te vinden zijn op jobplatforms. Criminelen gaan scams daarop inrichten: nepjobaanbiedingen, frauduleuze verkopers of niet-aankomende geldzendingen, het komt allemaal voor. Fraudeurs doen zich bijvoorbeeld voor als familieleden in het land van herkomst, met wie er enkel online contact is. Daardoor kunnen ze op een geloofwaardige manier om geld vragen, terwijl het in werkelijkheid om afpersing of oplichting gaat.
Inzetten op het wegwerken van de mismatch tussen klassieke campagnes en de specifieke digitale noden van mensen met een migratieachtergrond is daarom essentieel.
Oplichtingspraktijken zijn vaak heel gericht en specifiek, waardoor algemene sensibiliseringscampagnes weinig effect hebben.
Cybercriminelen maken misbruik van bestaande kwetsbaarheden. Als je de taal niet spreekt, geen netwerk hebt of dringend op zoek bent naar werk, ben je kwetsbaarder voor online oplichting.
Als SDG Ambassador vonden we het onze taak om hier actie op te ondernemen.
- Onze CISO Kristof en duurzaamheidscoördinator Sophie gaven een informatiesessie bij de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), dat verbonden is aan de Verenigde Naties.
- Ze informeerden sleutelfiguren uit diaspora-gemeenschappen over cyberveiligheid en digitale weerbaarheid.
- Het doel was om hen te versterken én via het train-the-trainer-principe een multiplier-effect te creëren.
Samen stellen we diasporaleiders in staat om hun rol als vertrouwde tussenpersonen ten volle op te nemen. We verkleinen digitale ongelijkheden binnen de migranten- en diasporagemeenschappen en zorgen dat niemand achterblijft in een steeds meer gedigitaliseerde samenleving.
Onze ambitie voor 2026
We willen onze sensibiliseringscampagnes diverser en inclusiever maken. Wij zien alvast mogelijkheden om:
- In te zetten op herkenbare voorbeelden voor mensen met een migratieachtergrond.
- Samen te werken met organisaties zoals IOM om kwetsbare doelgroepen te bereiken.
- De digitale kloof te verkleinen, zodat niemand achterblijft in onze digitale samenleving.
We bouwen niet alleen een veilige .be-zone, maar ook een digitaal inclusief België.
Met dit artikel ondersteunen wij de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.